Graag wil ik me voorstellen als blogger op deze website. Ik ben Chantal van Birgelen, geboren op 13…

Communicatie is een vak apart. In de zorg komt het er vaak op aan hoe je als hulpverlener een boodschap overbrengt op de patiënt. Want soms is het onderwerp beladen, gevoelig of moeilijk. Dan is de juiste toonsetting des te belangrijker. Dat merkte ik ook enige tijd geleden in een revalidatiecentrum waar ik met een specifieke hulpvraag kwam op doorverwijzing van m’n huisarts.

Anamnese
Een jonge revalidatiearts in opleiding ontving me en het gesprek verliep zoals gewoonlijk: vertellen van de medische voorgeschiedenis, vragen beantwoorden en daarna enkele bekende neurologische testjes. Maar net toen ik dacht dat alles vlotjes verliep, ging het mis.

Terugkoppeling
In overleg met de revalidatiearts vertelde ze haar conclusie maar met mijn vraag kon ze me praktisch gezien niet helpen.
Optie was evt. om naar een Cesartherapeut te gaan en terug naar de neuroloog ivm. zijn diagnose, die anders was dan wat zij constateerde.

Verzoek
Aangezien ik vóór dit consult contact had gehad met een revalidatiearts uit m’n netwerk, maar die praktizerend was in het westen van het land, vroeg ik of zij contact met haar kon opnemen. Dit omdat zij ook dacht aan dezelfde diagnose. Maar omdat zij meer weet over het zitprobleem i.c.m. mijn hobby, zitskiën, was mijn vraag of ze haar wilde consulteren zodat er misschien toch een praktisch advies gegeven kon worden.

Flabbergasted
Haar antwoord was dat ze hiervoor niet werd betaald, ze had nog wel wat beters te doen en ze had geen enkele boodschap aan het feit dat ik een revalidatiearts in m’n netwerk heb, die misschien hier iets meer vanaf zou weten.
Ik was enorm verbaasd, wist niet wat ik hoorde en voelde me even heel machteloos. Zeker de toonsetting raakte me diep omdat ik toch op een nette manier vroeg voor enige samenwerking. Dan verwacht ik (blijkbaar onterecht?) ook een net antwoord terug. Maar helaas, ik verwachtte op dat moment te veel.

Voor mijn ogen zat een jonge arts in opleiding, die met deze nogal patiëntonvriendelijke houding hoopt haar beroep als revalidatie-arts strakjes zo goed mogelijk te kunnen gaan uitoefenen. Voor mij nauwelijks te bevatten.

“Shocktherapie”
Ik dacht eigenlijk nog maar aan 1 ding: ik moet haar duidelijk maken dat je op deze toon niet met patiënten praat. En dat deze houding juist een averechts effect kan hebben op de patiënt als je als hulpverlener een advies uitbrengt.
En dus pakte ik de koe bij de horens: ik zei niets, deed mijn jas aan, pakte m’n rollator, gaf haar een hand en zei ijzig: &ldquoIk wens u heel veel succes in uw verdere carrière. Maar uit deze woorden merk ik op dat u nog veel moet leren hoe om te gaan met patiënten. In elk geval vind ik ze te bizar voor woorden waarvan ik denk dat ik ze niet verdiend heb&rdquo. En ik liep weg richting de deur.

Ze schrok heftig van m’n reactie en voordat ik de klink van de deur in handen had, riep ze me terug en zei dat ze haar woorden meteen terugnam, dat ze zo niet had mogen reageren, dat ze nog in opleiding was en dat ze nog heel veel moest leren. Etc. etc. De “shocktherapie” werkte dus….ze besefte dat ze niet handig had gehandeld.

Gezamenlijke besluitvorming
Ik liep terug, herpakte me en vroeg haar of ze zich zou kunnen voorstellen hoe dergelijke opmerkingen aankomen. En daarna vroeg ik haar of ze ooit van gezamenlijke besluitvorming had gehoord (ook wel Shared Decision Making genoemd). Aan haar gezichtsuitdrukking te lezen, kende ze het niet. Ik vertelde haar over hoe je een gesprek in gezamenlijke besluitvorming kunt aangaan. Dat gelijkwaardigheid belangrijk is en dat je op die manier ruimte creëert om naar elkaars standpunten te luisteren en samen zoekt naar mogelijkheden in plaats van eenzijdig een mening te geven en daarna niet meer luistert naar de visie van de patiënt.

Excuses
Na haar excuses aangeboden te hebben vroeg ze meteen om de contactgegevens van de naam van de arts. En ze beloofde me dat ze haar zou bellen.
Daarna bedankte ze me dat ik haar erop had geattendeerd dat haar uitlatingen niet handig waren geweest en hoe het anders had gekund. Dat kon ik waarderen want meestal hoor je als patiënt zoiets niet.

Vraaggericht
Vanuit het werk bij Zorgbelang dragen we gezamenlijke besluitvorming een warm hart toe. We vinden dat de zorg veel meer vraaggericht mag zijn. Niet alleen de mening van de arts is belangrijk, ook die van de patiënt. Ik zou zelfs willen schrijven: juist die van de patiënt.
Zolang we signalen ontvangen dat dit gedachtengoed nog niet overal wordt toegepast, zullen we dit blijven uitdragen. Want door dit voorval besef ik dat de zorg nog soms een grote zorg is. Want als een jonge arts in opleiding een dergelijke houding aanneemt, wat moet er dan van terecht komen als ze strakjes zelfstandig praktiserend is?

Voor mezelf zal ik de visie van Gezamenlijke Besluitvorming bespreekbaar blijven maken op de momenten waarvan ik denk dat het nog hard nodig is. Hoe lastig dat soms ook is.